معاملات اوراق بهادار

چرا بازار سرمایه؟

این بازار دقیقاً چیست؟

بورس اوراق بهادار بازاری سازمان‌یافته است که در آن مالکیت شرکت‌ها به قطعات کوچکی به نام «سهم» تقسیم و بین خریدار و فروشنده مبادله می‌شود. وقتی سهمی از یک شرکت را می‌خرید، به نسبت همان سهم مالک آن شرکت می‌شوید: در سود آن شریک‌اید و در زیانش هم.

در ایران این بازار دو رکن اصلی دارد. بورس اوراق بهادار تهران که شرکت‌های بزرگ‌تر و باسابقه‌تر با شرایط پذیرش سخت‌گیرانه‌تر در آن درج می‌شوند، و فرابورس ایران که شرایط پذیرش منعطف‌تری دارد و بستری برای شرکت‌های کوچک‌تر، جوان‌تر یا در حال رشد است. فرابورس خودش چند تابلو دارد؛ از بازار اول و دوم تا بازار پایه که پرریسک‌ترین بخش آن است. از نظر شما به‌عنوان معامله‌گر، تفاوت عملی این دو در سازوکار خرید و فروش نیست (هر دو از یک سامانه و با یک کد بورسی در دسترس‌اند) بلکه در سطح شفافیت و ریسک شرکت‌های پذیرفته‌شده است.

چه ابزارهایی معامله می‌شود

صندوق‌های درآمد ثابت و طلا از پرمعامله‌ترین ابزارهای سال‌های اخیر بازار سرمایه ایران‌اند و ساعت معاملات برخی از آن‌ها تا پایان وقت اداری ادامه دارد، برخلاف سهام که در ساعت مشخصی بسته می‌شود.

سازوکارهایی که باید بشناسید

دامنه نوسان. قیمت هر نماد در هر روز فقط تا درصد مشخصی نسبت به قیمت پایانی روز قبل می‌تواند بالا یا پایین برود. این محدودیت جلوی جهش‌های لحظه‌ای را می‌گیرد، اما وقتی صف خرید یا فروش تشکیل می‌شود می‌تواند به این معنا باشد که تا چند روز امکان معامله عملاً وجود ندارد. دامنه نوسان در تابلوهای مختلف یکسان نیست و بازار پایه محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تری دارد.

قیمت پایانی در برابر آخرین معامله. «آخرین معامله» قیمت آخرین دادوستد است، اما «قیمت پایانی» میانگین وزنی معاملات روز است و مبنای محاسبه دامنه نوسان روز بعد قرار می‌گیرد. عددی که در جدول‌های این سایت به‌عنوان قیمت نمایش داده می‌شود، قیمت پایانی است.

حجم مبنا. برای اینکه قیمت پایانی یک نماد به‌طور کامل جابه‌جا شود، باید حداقلی از تعداد سهم در آن روز معامله شده باشد. اگر معاملات کمتر از این حد باشد، قیمت پایانی کمتر از میزان واقعی تغییر می‌کند.

ساعت معاملات. بازار سهام شنبه تا چهارشنبه فعال است؛ پیش‌گشایش از حدود ۸:۴۵ و معاملات از ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰. پنجشنبه و جمعه و روزهای تعطیل رسمی معامله‌ای انجام نمی‌شود.

هزینه هر معامله

کارمزد معاملات سهام از چند جزء تشکیل شده که هرکدام سهم یکی از ارکان بازار است، و نرخ آن‌ها را سازمان بورس تعیین می‌کند، نه کارگزار. مجموع آن در سمت خرید ۰٫۳۷۱۲٪ و در سمت فروش ۰٫۸۸٪ ارزش معامله است. اختلاف این دو عمدتاً بابت مالیات ۰٫۵ درصدی فروش است که فقط از فروشنده گرفته می‌شود. این نرخ‌ها در بورس تهران و فرابورس یکسان‌اند. برای محاسبه دقیق مبلغ ریالی، از ماشین حساب کارمزد استفاده کنید.

برای شروع چه باید کرد

ثبت‌نام در سجام و احراز هویت، دریافت کد بورسی، افتتاح حساب نزد کارگزاری و سپس فعال‌سازی سامانه معاملاتی. کل این مسیر غیرحضوری است و در صفحه شروع سرمایه‌گذاری گام‌به‌گام توضیح داده شده. اگر نمی‌دانید کدام سامانه معاملاتی مناسب شماست، راهنمای سامانه‌ها را ببینید.

نرخ کارمزد این معاملات در صفحه کارمزدها، مهلت رسیدن وجه فروش در راهنمای تسویه و آمار زنده بازار در صفحه بازار آمده است. فهرست کامل راهنماها در بخش آموزش.